Consolideren betekenis
De betekenis van consolideren verwijst naar het sterker en duurzamer maken van iets wat nog los of wankel is, zodat het blijft bestaan. In de boekhouding draagt hetzelfde werkwoord de bekendste lezing: een moederbedrijf en zijn dochters brengen hun cijfers onder in één jaarrekening.
Het woord gaat terug op een Latijns werkwoord voor vastmaken, opgebouwd uit een deel voor samen en een deel voor stevig maken; mogelijk is het via het Frans bij ons beland. De oudste vindplaats gaat over ziekte, en de geldkant kwam er ruim vier eeuwen later bij. Vandaag loopt het van een jaarrekening tot de bodem onder een nieuwbouwwijk. Ontbreekt er nog iets? Stuur het in en maak kans op een Bol.com waardebon t.w.v. €100!
Waarom artsen dit woord eerder gebruikten dan boekhouders
De betekenis van consolideren lag eeuwen eerder bij genezing dan bij geld. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands zet de vindplaatsen op een rij, en de oudste is een Middelnederlandse: daarin komt een ziekte tot stilstand. Datzelfde woordenboek tekent erbij aan dat het in het begin vooral een woord van artsen was. De geldkant volgt pas aan het begin van de negentiende eeuw: eerst bij staatsschulden, daarna bij gedekte schulden en bij langlopende leningen. Tussen die oudste vindplaats en dit nieuwe gebruik zitten ruim vier eeuwen. Welke weg die lezing heeft afgelegd, zegt het woordenboek niet: het houdt het Frans en het Engels allebei voor mogelijk, en in het Engels ging het in de achttiende eeuw om geconsolideerde jaarrenten. De boekhoudkant is dus niet de oorsprong maar de laatste aanwinst.
Welke vakgebieden gebruiken consolideren, en waarvoor?
Wat betekent consolideren precies buiten de boekhouding? In minstens acht andere vakgebieden iets anders. Begin onder je voeten: in de bodemkunde krimpt grond onder druk in doordat de poriën hun water kwijtraken, zodat het volume daalt en de dichtheid stijgt. Klei en veen klinken in, en die inklinking gaat niet terug. In de logistiek gaan losse vrachten als één zending mee, wat de vervoerskosten drukt; in het wegvervoer heet die bundeling groupage. Bij het restaureren van erfgoed gaat het om het hecht en duurzaam maken van iets, zodat het de tijd doorstaat. In de wetgeving is de uitkomst één doorlopende wettekst waarin alle latere wijzigingen zijn verwerkt. En wie een schuld consolideert, maakt van een snel af te lossen schuld een lening met een lange looptijd; dat is vooral de lezing van de overheidsfinanciën, en bij obligaties betekenis staat wat zo’n langlopende lening is.
Hoe een groep bedrijven op papier één bedrijf wordt
Een geconsolideerde jaarrekening valt in drie delen uiteen: de geconsolideerde balans, de winst-en-verliesrekening van de hele groep en een overzicht van de geldstromen. Het samenstellen van zo’n stuk heet financiële consolidatie, en het resultaat is dat de groep op papier als één onderneming optreedt. Alleen het werkwoord overlapt: een schuld consolideren is iets anders dan cijfers samenvoegen. Optellen is daarbij niet genoeg. Wat de bedrijven binnen die groep onderling hebben verrekend, moet er weer uit, anders komt dezelfde post twee keer in het totaal te staan; vrijwel elke bron die deze lezing uitlegt, zet dat er met nadruk bij. Verplicht is het vaak ook: houdt een moederbedrijf in een dochter een meerderheid van de aandelen of heeft het daar de zeggenschap, dan moeten de cijfers van die dochter mee. Een kengetal dat uit zo’n jaarrekening wordt gehaald, is EBITDA; bij EBITDA betekenis staat waaruit dat getal is opgebouwd.
Welke synoniemen passen, en waar houden ze op?
Drie naslagwerken leveren samen zeven alternatieven. Stabiliseren, bevestigen en verduurzamen horen erbij, net als behouden en duurzaam maken; twee woorden komen in alle drie de lijsten terug, en dat zijn verstevigen en bestendigen. Die twee zijn daarmee de veiligste keuze. Let wel op waar ze ophouden, want op de boekhoudkundige lezing past geen van de zeven: een balans bestendig je niet en een jaarrekening verstevig je niet. Daarvoor moet je bij het zelfstandig naamwoord zijn. Woorden.org geeft bij consolidatie vier andere woorden: versteviging, versterking, verharding en samenvoeging, en dat laatste is het enige dat het samenvoegen dekt. Bij het werkwoord noemt diezelfde bron er maar twee, bestendigen en verstevigen; alleen versteviging heeft daar een tegenhanger. Verwant maar niet hetzelfde is consistentie, die niet de handeling maar de bestendigheid zelf aanduidt; bij wat betekent consistentie staat die uitleg.
Het werkwoord, het naamwoord en het deelwoord naast elkaar
Consolideren is het werkwoord; consolidatie is het zelfstandig naamwoord dat daarvan is gemaakt met -atie erachter. Je consolideert iets, en een consolidatie is die handeling zelf of de uitkomst ervan. Inhoudelijk zit er geen verschil tussen de twee: woorden.org geeft bij beide woorden dezelfde drie betekenissen in dezelfde orde, en in het juridisch woordenboek staan geconsolideerd, consolideren en consolidatie onder één ingang. Het verschil zit in de uitwerking: WikiWoordenboek geeft consolidatie zes betekenissen, consolideren maar één. In het dagelijks gebruik is het voltooid deelwoord geconsolideerd juist de gewoonste vorm: de geconsolideerde balans, de geconsolideerde tekst van een wet. Er moet altijd iets zijn dat geconsolideerd wordt. De verleden tijd is consolideerde; consolidatie is een vrouwelijk de-woord met consolidaties als meervoud. Beide woorden houden hun klemtoon op de vierde lettergreep, maar die lettergreep verandert: bij consolideren is het -de-, dat als een lange ee klinkt, bij consolidatie -da-.
Consolideren tegenover fuseren: één woord, twee richtingen
In de boekhouding betekent consolideren juist dat bedrijven niet samengaan. Ze blijven juridisch gescheiden en alleen hun cijfers komen bij elkaar, zodat het naar buiten toe één bedrijf lijkt. Fuseren is iets anders, want daarbij houdt de zelfstandigheid op. En dan is er een tweede economische lezing waarin consolidatie wél over samengaan gaat. Wikipedia beschrijft een periode van consolidatie in een markt: de verzadiging is bereikt, op eigen kracht groeien lukt niet meer, en dus nemen bedrijven elkaar over. Hetzelfde woord dekt dus de administratieve samenvoeging waarbij iedereen blijft bestaan, en de overname waarbij dat niet zo is. Een tegenspraak is dat niet; het zijn twee betekenissen onder één vorm, en daarom moet je bij dit werkwoord altijd kijken wat er in de zin wordt geconsolideerd.
Het woord staat vaker in je buurt dan je denkt
Consolideren kom je vaker tegen dan je het opzoekt. Het staat in de jaarrekening en in de wettekst die je op wetten.overheid.nl naleest, en het gebeurt in de inklinkende grond onder een nieuwbouwwijk en in de vrachtwagen waarin vier ladingen meegaan. Wat al die plaatsen bindt, staat in geen enkel woordenboek, want het is geen regel maar een beweging: wat zwak, los of verspreid was, komt vast te liggen of komt bij elkaar. Zie je die beweging, dan hoef je al die vakbetekenissen niet uit je hoofd te leren.