Arrogant betekenis
De betekenis van arrogant merk je eerder aan iemands gedrag dan aan een woordenboekregel: het gaat om een te hoge dunk van jezelf, die je de ander ook laat voelen. Wie arrogant is, zet zichzelf boven een ander en verbergt dat niet.
Arrogant is een bijvoeglijk naamwoord en geen vakterm: de woordenboeken zetten er geen etiket van een vakgebied bij. Het woord gaat altijd over een persoon en over de manier waarop die met anderen omgaat, en je komt het daardoor vooral tegen op het werk en in de omgang tussen mensen. De houding zelf heeft een eigen naam: arrogantie, het woord dat ook in “de arrogantie van de macht” zit. Ontbreekt er nog iets? Stuur het in en maak kans op een Bol.com waardebon t.w.v. €100!
Wat betekent arrogant precies?
De betekenis van arrogant bestaat bij de woordenboeken uit twee delen die bij elkaar horen. Woorden.org zet ze achter elkaar: je vindt jezelf bijzonder goed, en je laat de ander merken dat hij in jouw ogen minder telt. Het WikiWoordenboek zet de maat voorop. Ingenomen zijn met jezelf is daar niet het probleem, te veel ingenomen zijn wel. Nationaalwoordenboek.nl noemt het zonder omwegen een negatieve eigenschap, met het gevolg dat mensen je er minder om waarderen. In de oudere naslagwerken komt vooral één woord terug: aanmatigend. Dat staat in zes woordenboeken uit de jaren vijftig tot de jaren negentig, en daarmee is het de omschrijving die het langst is blijven staan.
Arrogant synoniem: tien woorden die dichtbij komen
Woorden.org geeft er tien: verwaand, aanmatigend, hooghartig, zelfingenomen, neerbuigend, hoogmoedig, zelfgenoegzaam, hautain, hovaardig en trots. In het lemma zelf staat daarnaast de uitdrukking uit de hoogte. Synoniemen.net komt op veertien woorden uit en voegt opgeblazen, ingebeeld, minachtend, opschepperig en ongenaakbaar toe. Kom je online een puzzelwoordenlijst tegen, let dan op: daar staan ook arro en ressort tussen, en dat zijn oplossingen die op het aantal letters passen, geen Nederlandse synoniemen.
Waaraan herken je arrogante mensen?
Aan één opmerking zelden. Zoek je op kenmerken arrogant persoon, dan wijzen de adviespagina’s steeds naar een patroon: een neerbuigende toon, slecht luisteren, opscheppen over eigen prestaties, kritiek wegwuiven, elke discussie willen winnen en een lichaamshouding die afstand schept. Een cursussite over lastige mensen legt de vinger op een andere beweging. Arrogante mensen maken zichzelf vaak niet groter, maar de ander kleiner: het voorstel van een collega wordt lachend van tafel geveegd, of er volgt een schouderklopje zoals een volwassene dat bij een kind doet. In de voorbeeldzinnen van de woordenboeken komen allebei die bewegingen terug. Het WikiWoordenboek laat een arrogante leerling opscheppen over de cijfers die hij haalt, en Muiswerk gebruikt iemand die stelselmatig doet alsof je er niet bent. Negeren telt daar dus mee als arrogant gedrag.
Waarin verschilt arrogant van zelfverzekerd?
Dit onderscheid vind je in geen enkel woordenboek terug; het komt van adviespagina’s, en zo moet je het ook lezen. De eerste daarvan zet het verschil bij de ruimte: zelfvertrouwen laat ruimte over voor een ander, arrogantie neemt die weg. Dezelfde bron ziet zelfvertrouwen verbinding zoeken en arrogantie bevestiging, en ziet zelfvertrouwen rusten op een realistisch beeld van wat je kunt, waar arrogantie eerder op overschatting rust. Een coachingspagina over dit onderwerp legt het scharnier bij de vergelijking. Zelfvertrouwen heeft geen toeschouwer nodig; arrogantie meet zich telkens aan iemand anders en wil het beter weten, beter kunnen of verder zijn. Wie zeker van zijn zaak is, hoeft niemand in te halen om dat te laten merken.
Is arrogant hetzelfde als narcistisch?
Dat is de vraag die Google als eerste voorstelt zodra je “verschil arrogant” intikt, en het antwoord komt uit een hoek waar je voorzichtig mee moet zijn. Eén blog van een trainingsbureau houdt de twee woorden uit elkaar en behandelt arrogantie als een houding: iets wat je doet en laat zien, niet iets wat iemand is. Geen woordenboek zegt daar iets over en geen van de andere pagina’s over dit woord herhaalt het, dus staat of valt het met die ene bron. Wat je er wél uit kunt meenemen: de twee woorden zijn niet uitwisselbaar. Wil je weten wat dat andere woord inhoudt, lees dan verder bij narcist betekenis.
Wanneer krijgt iemand het etiket arrogant onterecht?
Het label zit los, en een coachingspagina over dit woord maakt daar een punt van. Die pagina noemt drie vergissingen die zij in de praktijk ziet: terughoudendheid wordt gelezen als hooghartigheid, verlegenheid als afstandelijkheid, en wie diep in gedachten zit, hoort al gauw dat hij mensen straal voorbijloopt. Precies dat maakt het woord zo lastig, want de buitenkant van stil zijn lijkt op de buitenkant van neerkijken. Dezelfde bron geeft er een vuistregel bij die bruikbaar is: aan één zo’n opmerking over jou heb je niets, maar geven meerdere mensen los van elkaar hetzelfde terug, dan is dat een signaal.
Ambitie en zichtbaarheid roepen het etiket volgens die pagina net zo goed op; wat dat eerste woord inhoudt, lees je bij ambitieus betekenis. Het verschil zit dan in de bedoeling en niet in de zichtbaarheid. En wie zich in gezelschap terugtrekt, is daarmee nog niet arrogant; wat zulk gedrag wél kan zijn, staat uitgelegd bij introvert betekenis.
Arrogant betekenis in het Engels en andere talen
In het Engels schrijf je het woord precies zoals hier: arrogant. Ook het Duits kent dezelfde vorm, het Spaans zet er een -e achter en het Tsjechisch maakt er arogantni van, met één r. De betekenis loopt in het Engels gelijk op met de onze. Etymonline omschrijft een arrogant persoon als iemand die zichzelf een gewicht toekent dat hem niet toekomt, en noemt die houding hooghartig op het agressieve af. Wel is het woord in het Engels een stuk eerder opgeschreven: die bron komt uit bij het einde van de veertiende eeuw, terwijl het Nederlands pas in 1553 een vindplaats heeft. Dat scheelt ruim anderhalve eeuw.
Hoe schrijf en verbuig je arrogant?
Arrogant heeft twee r’en en één g, en eindigt op een t. Het woord telt drie lettergrepen en de klemtoon valt op de laatste: ar-ro-GANT. Ook afbreken doe je zo, in ar-ro-gant. Staat er een zelfstandig naamwoord achter, dan komt er een -e bij, zoals in het voorbeeld van woorden.org: een arrogante houding. De trappen van vergelijking zijn regelmatig, dus arroganter en arrogantst, en na woorden als iets of niets gebruik je arrogants. Bij het zelfstandig naamwoord let je op het lidwoord: het is de arrogantie en niet het arrogantie, en aanwijzen doe je met die.
Wat je aan het woord arrogant hebt
Over de kern zijn de bronnen het opvallend eens, van een woordenboek uit 1950 tot de adviespagina’s van nu: er is een te hoge dunk van jezelf in het spel, en die richt zich op anderen. Het verschil zit alleen in de nadruk. De oudere werken geven vooral synoniemen en zeggen niet wat het woord ís, de moderne omschrijvingen halen de ander er uitdrukkelijk bij. Daarmee is arrogant geen los woord met een paar buren maar een knooppunt in een heel woordveld: het duikt zelf op onder verwaand, onder pedant, onder hautain en onder trots. Dat maakt het woord bruikbaar én riskant. Je hebt het snel geplakt, en het zegt pas iets zodra je erbij kunt vertellen aan welk gedrag je het merkt.