Mashallah betekenis
De betekenis van mashallah verwijst naar bewondering voor iets goeds dat er al is, uitgesproken met de gedachte dat God het zo heeft gewild. Zegt iemand het nadat je vertelt dat je moeder weer beter is, dan deelt hij in je blijdschap en noemt hij daarbij Gods naam.
Het woord komt uit het Arabisch, waar het als drie losse woorden wordt geschreven: ما شاء الله. Je hoort het in de hele islamitische wereld, van Indonesië tot Turkije. Taalkundig is het een tussenwerpsel, net als wauw of goh. Wie het zegt, reageert op iets wat hij mooi vindt of op nieuws waar hij blij van wordt. In veel gemeenschappen zit er bovendien een wens in: dat het goede niet door jaloezie wordt aangetast. Ontbreekt er nog iets? Stuur het in en maak kans op een Bol.com waardebon t.w.v. €100!
Wat bedoelt iemand die mashallah tegen je zegt?
De betekenis van mashallah wordt het duidelijkst als je let op het moment waarop het valt. Het volgt op goed nieuws of op iets wat de spreker mooi vindt. Cambridge Dictionary beschrijft het als een woord waarmee moslims dank laten blijken voor iets goeds, of lof uitspreken over een persoon of een ding. Vertel je een kennis dat je vader na een lange ziekte weer thuis is, dan kan het antwoord mashallah zijn. Zie je een neefje terug dat een kop groter is geworden, dan past het ook. De Nederlandse Wikipedia noemt vier gevoelens die het woord uitdrukt: waardering, blijdschap, lof en dank.
Wat betekent mashallah woord voor woord?
Letterlijk staat er ongeveer ‘wat God heeft gewild’. Zo vertaalt de Nederlandse Wikipedia het, en Engelse woordenboeken als Cambridge kiezen ‘God has willed it’. De encyclopedie van Diyanet deelt de uitdrukking op in drie stukken. Eerst komt ma, dat ‘wat’ betekent. Dan volgt het werkwoord sha’a, ‘heeft gewild’, en als laatste de godsnaam Allah. Dat werkwoord gaat terug op een Arabische stam van drie medeklinkers die met willen te maken heeft. Niet elke vertaler kiest dezelfde tijd: in vertalingen van de Koran staat soms de verleden tijd en soms de tegenwoordige tijd. Daarom is ‘ongeveer’ hier het eerlijke woord.
Mashallah of inshallah: welke zeg je wanneer?
De twee klinken bijna gelijk en worden daardoor makkelijk verwisseld. In het Arabisch scheelt het alleen het eerste woord: ma (wat) tegenover in (als). Inshallah betekent ongeveer ‘als God het wil’ en gaat over wat nog moet gebeuren. De Nederlandse Wikipedia legt het naast Deo volente uit de christelijke traditie. Mashallah reageert juist op iets goeds dat er al is.
Een voorbeeld maakt het verschil tastbaar. Hoop je dat je broer volgende maand zijn operatie goed doorstaat, dan hoort daar inshallah bij. Staat hij een paar weken later weer in zijn moestuin, dan wordt het mashallah. Inshallah kan volgens de Nederlandse Wikipedia ook vallen bij iets wat waarschijnlijk niet doorgaat, of als iemand er weinig zin in heeft. Meer over dat woord lees je op de pagina inshallah betekenis.
Wat heeft mashallah met het boze oog te maken?
Naast bewondering heeft mashallah voor veel sprekers een tweede laag. Volgens de Nederlandse en de Engelse Wikipedia zeggen mensen het in sommige culturen omdat ze geloven dat het helpt tegen jaloezie, tegen een djinn en tegen het boze oog. Met het boze oog bedoelt men een jaloerse blik die schade zou kunnen doen; in Turkije kent men het als nazar. Waar mensen daarin geloven, prijzen ze een mooi kind liever niet hardop. De islamitische encyclopedie van het Turkse Diyanet vat de gedachte achter mashallah samen als een uitroep over iets moois, met de bede dat God het voor een kwade blik behoedt. Zo benoem je volgens de Engelse Wikipedia iets goeds zonder er afgunst op te wekken. De bewondering en de bescherming vallen in dat ene woord samen.
Is mashallah te vergelijken met afkloppen?
Voor een Nederlandse lezer ligt die vergelijking voor de hand. Wiktionary zet bij de betekenis waarin mashallah geluk moet laten voortduren de Engelse uitdrukking knock on wood, ons afkloppen. Zeg je dat je al twee jaar geen griep meer hebt gehad en tik je daarna op het tafelblad, dan doe je iets wat erop lijkt: je noemt iets goeds hardop en wilt voorkomen dat het omslaat. Toch is het een vergelijking en geen vertaling. In mashallah staat Gods naam, en bij het tikken op hout niet.
Mashallah antwoord: wat zeg je terug?
Krijg je zelf een mashallah te horen, dan hoef je niet naar een vaste formule te zoeken. Pagina’s die dit onderwerp uitleggen, noemen bedanken als gewone reactie, en geen ervan spreekt van een verplicht antwoord. Wie wil, geeft een zegenwens terug. Als voorbeelden worden onder meer JazakAllah khairan genoemd, een wens dat God de ander met goed vergeldt, en Barakallahu feek, waarmee je Gods zegen over de ander afroept. Ook Allahumma barik komt voor, grofweg ‘God, zegen dit’. Soms antwoordt iemand met alhamdulillah, dat ‘alle lof zij aan God’ betekent. Complimenteert een buurvrouw je met hoe goed je er na je herstel uitziet, dan is een hartelijk dankjewel dus al een passend antwoord.
Zeggen ook christenen en joden mashallah?
Mashallah is niet alleen een woord van moslims. Volgens de Engelse Wikipedia gebruiken ook Arabischsprekende niet-moslims het, vooral Arabische christenen. Zij noemen God in hun eigen taal ook Allah. In landen die ooit onder het Ottomaanse Rijk vielen, zeggen onder anderen Serviërs, Bulgaren, Macedoniërs en christelijke Albanezen mašala, vaak met de strekking ‘goed gedaan’. De Nederlandse Wikipedia noemt daarnaast Mizrachi-joden, de Engelse spreekt van Sefardische joden. Bij de christelijke vragenrubriek Refoweb kwam de vraag binnen of een christen de woorden mag gebruiken. In het antwoord ging het vooral over de naam Allah, die in het Arabisch simpelweg God aanduidt, en niet over de betekenis van mashallah zelf.
Hoe gebruik je mashallah met respect?
Uitlegsites die bespreken of een niet-moslim mashallah mag zeggen, van een taleninstituut in Dubai tot een islamitische boekhandel in Brussel, zien er geen bezwaar in, zolang het met respect gebeurt. Wat dat respect inhoudt, volgt uit de betekenis. Het woord hoort bij echte bewondering voor iets wat al goed is: een vriend die weer op krachten komt, een dochter die groot is geworden. Mashallah is dus meer dan een gewoon ‘wat mooi’. Het legt de lof volgens de letterlijke betekenis bij God, en in veel gemeenschappen draagt het ook de wens mee dat het goede blijft. Het is een van meerdere korte uitroepen met Gods naam erin, dus een logische vervolgvraag is: wat betekent subhanallah?