Relevant betekenis
De betekenis van relevant verwijst naar samenhang: je noemt iets relevant als het hoort bij de zaak waar je op dat moment mee bezig bent. Daarnaast drukt het woord gewicht uit: iets relevants telt bij die zaak ook echt mee.
Relevant is een bijvoeglijk naamwoord dat al eeuwen in het Nederlands meegaat. De oudste voorbeelden die het Etymologisch Woordenboek ervan geeft, komen uit juridische stukken, en ook nu kent het recht vaste combinaties als relevante wetsartikelen, waarmee de artikelen bedoeld worden die voor een bepaalde zaak van belang zijn. Buiten het recht gebruik je het woord net zo goed, bijvoorbeeld bij een sollicitatie, waar relevante werkervaring als eis kan gelden. Welke zaak er bedoeld wordt, verschilt per zin, maar er is er altijd een. Ontbreekt er nog iets? Stuur het in en maak kans op een Bol.com waardebon t.w.v. €100!
Waaraan meet je af of iets relevant is?
Bij de betekenis van relevant hoort steeds een tweede element: de zaak waarvoor iets telt. Een opmerking is niet relevant in het luchtledige, maar relevant voor het gesprek, het besluit of de vraag die op tafel ligt. Dat verband zit al in de omschrijvingen. Woorden.org verbindt het woord met het onderwerp van het gesprek, en de taalrubriek van Trouw omschreef iets relevants als iets wat inhoudelijk bijdraagt aan de situatie waarover het gaat. In de voorbeeldzinnen van woordenboeken staat dat verband er telkens met hetzelfde voorzetsel bij: voor. Een getuigenverklaring is relevant voor de rechtszaak, een prijsstijging relevant voor de begroting. Geen van de geraadpleegde bronnen maakt daar een regel van; het is een gewoonte die je in de voorbeelden terugziet. Verwant aan dat verband is het begrip context; zie wat betekent context.
Welke vormen heeft relevant, van relevante tot relevantst?
De betekenis van relevante is precies die van relevant: het is de verbogen vorm, met een -e erachter, zoals in relevante informatie of relevante belangen. Het Algemeen Nederlands Woordenboek laat zien dat het woord op drie manieren in een zin kan staan: voor een zelfstandig naamwoord, achter een koppelwerkwoord, zoals in die vraag is relevant, en als bijwoord. Het woord kent ook trappen van vergelijking. De vergrotende trap is relevanter of relevantere, de overtreffende relevantst of relevantste; wie een lijstje punten maakt, zet het relevantste punt bovenaan. Ook dan blijft er een zaak op de achtergrond: een gegeven is relevanter voor de ene vraag dan voor de andere. Daarnaast bestaat relevants, de vorm die je na iets gebruikt, zoals in de vraag of iemand nog iets relevants wil toevoegen. In lettergrepen knip je het woord als re-le-vant, en de klemtoon valt op de laatste: -vant.
Relevant synoniem: welk woord past wanneer?
Zoek je een ander woord voor relevant, kies dan eerst welke kant van het woord je bedoelt. Gaat het om het verband, dan liggen ter zake, van toepassing, pertinent en desbetreffend voor de hand. Gaat het om gewicht, dan kom je uit bij belangrijk, gewichtig, voornaam of essentieel. Die tweedeling is een handige ordening en geen indeling van een woordenboek; de bronnen zetten hun synoniemen gewoon onder elkaar. Desbetreffend staat in dat rijtje dankzij Linguee: daar blijkt dat het Engelse relevant soms beter zo wordt vertaald, voor de stukken die bij een zaak horen. Eén grens is wel vastgelegd. Volgens het synoniemenwoordenboek van Van Sterkenburg kun je ter zake en to the point uitsluitend na een koppelwerkwoord gebruiken: een opmerking kan ter zake zijn, maar een ter zake opmerking zeg je niet. Relevant kan allebei. Wil je verwante woorden vergelijken, kijk dan bij significant betekenis en adequaat betekenis.
Hoe gebruik je relevant in de praktijk?
Wat betekent relevant in een zin die je zelf schrijft? Kijk vooral naar de woorden waar het naast staat. In de voorbeelden van woordenboeken gaat het vaak om informatie, gegevens, ervaring of belangen. Vier zinnen laten zien hoe dat uitpakt. De makelaar mailde de relevante stukken over het huis. Wie in de zorg heeft gewerkt, heeft voor deze functie relevante ervaring. Of de verdachte die avond had gedronken, is relevant voor de strafmaat. Haar opmerking was totaal niet relevant voor de vergadering. In de eerste twee zinnen staat het woord voor een zelfstandig naamwoord en krijgt het de -e. In de laatste twee volgt het op een vorm van zijn, en daar komt de zaak met voor erachter. Versterken kan ook: iets is erg relevant, of juist totaal of volstrekt niet. Voor het tegendeel van relevant bestaat het woord irrelevant.
Wat verstond Facebook onder meest relevant?
In een taalrubriek in Trouw signaleerde Ton den Boon in 2022 dat het woord een klein beetje van betekenis verschoof, en volgens hem speelde dat al een paar jaar. Hij wees erop dat in de gewone betekenis zelfs een terloopse opmerking relevant kan zijn, zolang ze inhoudelijk iets toevoegt. In die tijd kon je op Facebook de reacties onder een druk bericht sorteren op alle, op nieuwste of op meest relevant. Den Boon stelde vast dat die laatste optie de reacties bovenaan zette waarop het vaakst was gereageerd, met tekst of met een like. Relevant betekende daar dus: veel verkeer opleveren. Hij verwachtte dat die betekenis op termijn ook de omgangstaal in zou trekken. Het blijft de waarneming van één columnist: de geraadpleegde woordenboeken houden het bij verband en gewicht en vermelden die nieuwe lading niet. Of die lezing van relevant blijft hangen, moet de taal zelf nog uitwijzen.