Profileren betekenis
De betekenis van profileren verwijst naar bewust laten zien wat jou onderscheidt, zodat anderen opmerken wat je kunt en waar je voor staat. Meestal staat er zich bij: wie zich profileert, stapt met een eigen stijl of eigen ideeën naar voren in plaats van in de massa op te gaan.
Profileren is een afleiding van profiel, en oudere woordenboeken wijzen voor de herkomst naar het Frans en het Italiaans. De oudst vastgelegde betekenis is technisch: een profiel aanbrengen, of een gebouw in doorsnede tekenen. Tegenwoordig hoor je het woord vooral op de werkvloer, bij sollicitaties, op sociale media en in de politiek. Ook bedrijven en regio’s profileren zich, met hun aanbod of als vakantiebestemming. Steeds kies je zelf welk beeld een ander van je krijgt. Ontbreekt er nog iets? Stuur het in en maak kans op een Bol.com waardebon t.w.v. €100!
Wat betekent profileren, en waarom staat er vaak zich bij?
De betekenis van profileren hangt af van de zin eromheen. Staat er zich of jezelf bij, dan gaat het over een persoon, een bedrijf of een partij die ervoor zorgt dat de aandacht naar hem toe gaat. Woorden.org neemt het woord zelfs op als zich profileren, en ook andere hedendaagse woordenboeken zetten die betekenis vooraan. WikiWoordenboek legt de nadruk op het geplande karakter: je wordt niet toevallig bekend, maar met opzet. Zonder zich betekent het woord iets anders. Wie iets profileert, laat het extra uitkomen of typeert het. Ensie omschrijft het als bouwen aan een bepaalde indruk van iets. Dan is er nog etnisch profileren. Amnesty International en de politie bedoelen daarmee dat iemand die verdachten opspoort of regels handhaaft, mensen selecteert op kenmerken als geloof, taal, huidskleur, etniciteit of nationaliteit, terwijl daar geen objectieve grond voor is. Die betekenis staat helemaal los van het tonen van je eigen kwaliteiten.
Jezelf profileren in je loopbaan: wat houdt dat in?
Jezelf profileren betekent op de werkvloer dat collega’s, klanten en leidinggevenden merken wat je te bieden hebt. Dat speelt bij een sollicitatiegesprek, op een netwerkbijeenkomst en online, bijvoorbeeld op LinkedIn. Voor freelancers hoort het volgens trainingsinstituut de Baak gewoon bij het werk. Coachingsites waarschuwen voor de gedachte dat goed werk vanzelf wordt opgemerkt. Een van die sites schetst de collega die met een vlot verhaal de promotie binnenhaalt. Volgens desteven.nl profileert iedereen zich overigens, ook wie denkt dat niet te doen. Je kunt jezelf daarbij groter neerzetten dan je bent, maar net zo goed kleiner. Wat je laat zien, zijn meestal je vaardigheden; meer daarover lees je op de pagina competenties betekenis. Veel van die sites besteden ook aandacht aan mensen die liever niet vooraan staan. Wat dat type inhoudt, staat bij introvert betekenis.
Is profileren hetzelfde als opscheppen?
Niet per se, al denken veel mensen daaraan. De coachingsite zelfverzekerdworden.nl merkt op dat profileren vaak negatief wordt opgevat, als slijmen bij de baas. De site maakt daarom onderscheid tussen positief en negatief profileren. Het verschil zit in wat je laat zien. Vertel je in een overleg welk probleem jij hebt opgelost, dan maak je zichtbaar wat je kunt. Neem je de eer voor het werk van een ander, dan draait het alleen nog om de indruk.
Die kritische kant staat ook in het woordenboek. Woorden.org geeft bij profilering een voorbeeldzin over een Vlaamse partij die pas ophef maakt als de media een kwestie oppikken. De zin sluit af met het oordeel dat het om profilering gaat, en dat is geen compliment. De tegenpool is een laag profiel houden: bewust uit de schijnwerpers blijven. Wie wil weten waar gezond voor jezelf opkomen begint, vindt meer op de pagina assertief betekenis.
Zich profileren als, met of tegenover: zo gebruik je het
Zich profileren combineer je met verschillende voorzetsels, en elk voorzetsel voegt iets anders toe. Na als volgt een eigenschap of een rol: de nieuwe voorzitter profileert zich als iemand die knopen doorhakt. Met geeft aan waarmee je opvalt, zoals een bakkerij die zich profileert met zuurdesembrood. Via noemt het kanaal: ik profileer me via mijn eigen blog. Tegenover gebruik je als je je afzet tegen een ander, bijvoorbeeld een nieuwe partij die zich profileert tegenover de gevestigde partijen. Het onderwerp hoeft dus geen persoon te zijn; een merk, een stad of een streek kan net zo goed het onderwerp zijn. Het werkwoord is zwak en krijgt hebben als hulpwerkwoord. Je zegt dus ik profileer, hij profileert, zij profileerde zich en hij heeft zich geprofileerd.
Hoe profileren politici en partijen zich?
In de politiek heeft het woord een scherpere rand. Het Politiek woordenboek van Bunge beschrijft het als duidelijker markeren waar je staat, en dat kan een enkele politicus doen of een hele partij. De Coster, die het jargon van politici verzamelde, legt de nadruk op het kiezen van een eigen standpunt in een politieke kwestie. Juridischwoordenboek.nl noemt twee manieren: een herkenbaar eigen imago opbouwen, of duidelijk een mening uitdragen. Rond verkiezingen ligt het gebruik voor de hand, want dan wil elke kandidaat laten zien waarin hij verschilt van de rest. Het woord profileringsdrang laat zien dat die ijver ook als kritiek kan klinken.
Profileren en positioneren: waar zit het verschil?
Naar het verschil tussen deze twee woorden wordt veel gezocht, maar geen woordenboek legt het vast. Wat erover te lezen is, komt van trainers en adviseurs, en die zijn het niet met elkaar eens. Het Effectieve Werken maakt wel een onderscheid: positioneren is bewust bepalen waar je staat naast anderen, profileren gaat over wat je doet om op te vallen. De Baak ziet positioneren juist als een andere omschrijving van jezelf profileren. Wie het onderscheid wel maakt, kan het zo zien: bij positioneren bepaal je waar je wilt staan, bij profileren zorg je dat anderen je daar ook zien. Een grafisch ontwerper die zich richt op kleine zorgbedrijven, positioneert zich. Deelt ze op LinkedIn voorbeelden van dat werk, dan profileert ze zich. Volgens Het Effectieve Werken gaan de twee dan ook vaak samen.
Welk synoniem van profileren kies je?
Dat hangt af van de betekenis die je bedoelt. Gaat het om iets laten opvallen, dan geeft synoniemen.net woorden als benadrukken, onderstrepen, accentueren en beklemtonen. Een sterk punt profileren komt dan neer op dat punt naar voren halen. Bedoel je typeren, dan passen karakteriseren en kenschetsen. In ambtelijke taal kom je ook kenbaar maken tegen. Voor zich profileren is het lastiger, want geen enkel woordenboek geeft daar een precies synoniem bij. Sites over loopbaan en zichtbaarheid gebruiken wel omschrijvingen als jezelf laten zien, jezelf neerzetten, zelfpromotie en personal branding. Ook positioneren wordt genoemd, al zagen we hierboven dat niet iedereen die twee gelijkstelt. Het zijn dus benaderingen en geen vervangers: kies het woord dat past bij wat je precies wilt zeggen.
Jezelf beter profileren: waar begin je?
Opvallen kan iedereen, met een luide stem of een felgekleurde jas. Profileren vraagt meer: je laat zien wat echt bij je hoort, en je doet dat met een bedoeling. Dat geldt voor de sollicitant die vertelt welk probleem hij heeft opgelost, voor het bedrijf dat bekendstaat om zijn aanbod en voor de partij die een duidelijk standpunt inneemt. WikiWoordenboek legt het ook zo uit: je maakt je bekend volgens een plan. Het beginpunt is dus wat er al is: daaruit kies je bewust wat je laat zien. Wie dat doet, hoeft niet te schreeuwen en ook niet onzichtbaar te blijven.